از ميوه‌هاى شيرين درخت نبوى ، تربيت و پرورش انسان‌هاى با فضيلت و بامعرفت بود . آن حضرت علف‌هاى هرز رذالت و پستى را از دل آنان ريشه‌كن و نهال فضايل را در سينهء آنان غرس نمود و فطرت پاك آنان نيز در رشد و به ثمر نشستن نهال فضائل مؤثّر واقع شد و يكى دو سال از بعثت نگذشته بود كه شجرهء طيبهء اسلام ، به بار نشست و مكتب نجات بخش اين دين جهان‌شمول ، سراسر گيتى را متوجّه خويش ساخت . ثمرات حيات بخش بعثت پيامبر ( ص ) ، در سايهء اهتمام آن حضرت و اصحاب ايشان به دستورالعمل و برنامه‌اى كه از جانب خداوند حكيم در سورهء مزّمّل نازل شد ، تحقّق يافت ؛ لذا مىتوان گفت آن دستورالعمل ، در واقع برنامهء سلوك معنوى مسلمانان ، مشتمل بر راهكارهايى براى خودسازى آنان بود . برخى از مسلمانان صدر اسلام با عمل به اين برنامه و پيروى از پيامبر اكرم ( ص ) ، به مقام آدميّت نائل آمدند . منازل سير و سلوك را يكى پس از ديگرى پيمودند تا فانى فى الله شدند . از اين رو اين دستورالعمل تربيتى مىتواند به عنوان يك برنامه ، فرا راه سالك قرار گيرد و او را در حركتى كه پيش رو دارد ، يارى نمايد . خداوند متعال به گونه‌اى حكيمانه و با توجّه به موانع و مشكلاتى كه پيامبر ( ص ) در مسير حركت خود دارد ، به تدوين اين دستورالعمل پرداخته است و ناگفته پيدا است كه فقط با عمل به چنين برنامه‌اى مىتوان بر شدائد و سختىها فائق آمد و همچون پيامبر ( ص ) پيروز ميدان شد . بنابراين موفّقيّت در ميدان سير و سلوك و عبور از سختىها و موانع موجود در مسير حركت به سوى خدا ، تنها با برنامه‌اى كه ذات بارى تعالى براى سخت‌ترينِ كارها تنظيم و تدوين فرموده است ، امكان‌پذير است . هر كه اهل سير و سلوك باشد و رسيدن به مقامات عاليهء عرفانى را به عنوان چشم‌انداز پيش روى خود رقم زده باشد ، با عمل به اين دستورالعمل مىتواند به مطلوب خود برسد . در اين مجال شرح مختصرى از دستورات خداوند سبحان در سورهء مزّمّل بيان خواهد شد .